Fosfor İçeren Besinler ve Vücuda Sağladığı Yararlar

Vücuttaki iç süreçlerin çoğunu doğrudan etkileyen ve tüm vücudun etkinliğini artıra fosfor; Vücut mekanizmasında mümkün olan tüm süreçlere ve kimyasal reaksiyonlara katılmaktadır.

Fosfor

Fosfor, vücuttaki tüm hücrelerin ana bileşeni olan insanlar için hayati önem taşımakta olan bir mikro elementtir. Vücudun birçok metabolik süreçlerinde yer alan fosfor aynı zamanda sinir sisteminde ve kemiklerde yer alan dokuların oluşumu konusunda etkin görevlere sahip olmaktadır.

Fosforun vücut mekanizmasında görevlerini şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Kalsiyum; fosfatın bir bileşeni olarak, kemiklerin ve dişlerin temel elementi olmaktadır
  • Fosfor, hücre zarlarının yapısındaki fosfolipitler ve fosfoproteinlerde olduğu kadar, hücre bölünmesine, genetik bilginin büyümesine, depolanmasına ve uygulanmasına katılan nükleik asitlerde de yer almaktadır.
  • Fosfor; proteinleri, karbonhidratları ve yağları enerjiye dönüştürmek için gereklı olan bir elementtir.
  • Doku hücrelerinde, özellikle kas ve sinirlerde enerji sağlayan ve enerji depolaması olan molekül adenosin trifosfatın (ATP) bir parçasıdır.
  • Fosfor metabolizmaya ve karbonhidrat ve proteinlerin üretimine katılır.
  • Sinir impulslarının iletilme sürecinde önemli görevleri bulunmaktadır.
  • Fosfor ve kalsiyum vücutta yakından ilişkilidir ve birçok fonksiyonu dengelenmesinde birbirlerini yardım eder.
  • İki kalsiyum, bir fosfor dengesi, hormonlar tarafından kısmen koordine edilir. 
  • Fosfor metabolizması paratiroid hormonları, D vitamini, kalsiyum  metabolizması , asit-baz kan durumu ve kalitatif besin kompozisyonundan etkilenmektedir.
  • Fosfor birçok enzimle etkileşime girer, D vitamini ve B vitaminin çalışmasını aktive eder.
  • Kan ve diğer vücut sıvılarının tampon sisteminin bir elemanı olan asit-baz dengesinin korunmasına yardımcı olur. Ek olarak, belirli besinlerin, örneğin glikozun emilimini arttırır.

Fosfor (P) İçeren Besinler

(100 gr için hesaplanmıştır.)

PeynirPeynir600 mg
Pisi balığıPisi balığı400 mg
Beyaz peynirBeyaz peynir375 mg
SardalyaSardalya280 mg
Ton balığıTon balığı280 mg
UskumruUskumru280 mg
Mersin balığıMersin balığı270 mg
YengeçYengeç260 mg
İstavritİstavrit250 mg
KalamarKalamar250 mg
Capelin BalığıCapelin Balığı240 mg
Alaska MezgitiAlaska Mezgiti240 mg
Çamuka BalığıÇamuka Balığı240 mg
KaridesKarides225 mg
Süzme PeyniriSüzme Peyniri220 mg

Fosforun Bulunduğu Besinler    

 Vücut tarafından yüzde yetmişin altında olan fosfor miktarı emilmektedir. Bağırsakta sadece balıktan elde edilen fosfor tamamen emilir. Gıda endüstrisinde, fosforun kullanıldığı alanlar ve kullanım amaçları şu şekilde sıralanmaktadır:

Fosfor Bulunan Besinler

  • Kola, fanta gibi bazı karbonatlı, asitli ve düşük alkollü içecekler,
  • Bazı şekerleme ürünlerinde asitleştirici olarak fosforik asit yer almaktadır.
  • Pişmiş ve pişirilmiş füme sosis, sucuk balık, tavuk ve et ürünlerinde kullanılan fosfatlar, depolama sırasında kurumasını önlemek için, suyu-yağ ödem oluşumunu engelleyen, ağırlığını ve hacmini arttırır, ürün suyu muhafaza etmek için kullanılmaktadır
  • Yoğunlaştırılmış sütte, kristallerin oluşumunu önlerler. 
  • Kuru sütte, kremada, kakao ve şekerden elde edilen kuru içeceklerde
  • Eritilmiş peynirlerde, fosfatlar yumuşak kıvamı sağlayan, tuz eritici maddeler olarak işlev görürler. 
  • Sütte, süt konserve gıda süt ısıl işlem için kullanılır. 
  • Kuru karışımlardan dondurma ve diğer ürünlerin üretiminde, fosfatlar üretim sırasında çözünme oranlarını arttırırlar.
  • Tereyağı ve margarin raf ömrünü artırır.
  • Konserve sebze ve meyvelerde yoğunluğunu arttırın. 
  • Şeker üretiminde açıklık için kullanılır. 

Market alışverişlerinde bazı ürün ve gıdalarda fosfat bulunduğu etiketlerde belli edilmektedir:

  • Е 340 – Potasyum Fosfat 
  • E 338 – ortofosforik asit (veya basitçe fosforik asit) 
  • E 343 – magnezyum fosfatlar
  • E 341 – kalsiyum fosfatlar 
  • E 342 – amonyum fosfatlar 

 Fosfor bulunan ürünlerin arasında en önemlilerini şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Süt ve süt ürünleri
  • Peynir çeşitleri
  • Et ve yan et ürünleri
  • Kümes hayvanları
  • Yumurtalar;
  • Balık
  • Ekmek,
  • Yulaf ezmesi
  • Karabuğday kabuğu
  • Fındık
  • Ceviz
  • Kabak
  • Maydanoz,
  • Ispanak
  • Lahana
  • Havuç
  • Sarımsak

Sağlıklı bir insanın bir gün içinde alması gereken fosfor oranları ve fosfor içeren besinler

 Fosfor bulunan gıdalar ve yüz gramda bulunan fosfor oranlar

Ürün 100 gramında yer alan fosfor oranı
Yağlı süzme peynir   216
fındık   229
Pancar     43
Pırasa     58
Havuç     55
Çavdar ekmeği    174
Lahana     31
Prinç     97
Salatalık     42
Tavuk yumurtası    215
Bezelye    329
Barbunya fasulyesi    541
Ceviz    564
Kereviz      27
Hindi eti    251
Salata     34
Süt    225
Beyin    312
Midye    236
Ay çiçek çekirdeği    837
İç bakla    391
Mantar    116
Mercimek    377
Balık Unu  3.100
Yer fıstığı     407
Yoğurt      90
Kabak Çekirdeği  1.144
Susam     592
Sarımsak    202
İstakoz    183
Antep Fıstığı    500
Madem Suyu    251

Yararları

Fosforun vücut mekanizmasına sağladığı yararları şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Vücudun büyümesine yardımcı olur
  • Bağışıklık sistemini güçlendirir hastalıklardan korur
  • Enerji değişiminin normalleşmesine katkıda bulunur;
  • Eklem romatizması ve romatizmaya bağlı ağrıyı azaltır;
  • Dişleri güçlendirir
  • Metabolizmayı geliştirir;
  • Hücre bölünmesini teşvik eder;
  • Asit ve baz dengesini koordine eder 
  • Enzimlerin reaksiyonları aktive eder.

Zararları

Birçok yararı bulunan fosfatın fazla alınması durumunda vücut mekanizmasının işleyişinde bazı zararları da bulunmaktadır. Bu zararlar arasında en sık rastlanılanları şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Fazla fosfor, kalsiyumun kemiklerden çıkarılmasını sağlayan hormon sentezini arttırır. 
  • Osteoporoz gelişmesine sebep olur.
  • Sağlıklı bir insana göre kırıkları teşhis etme olasılığı üç kat daha fazla olmaktadır.
  • Kandaki yüksek seviyede fosfat, kalp krizlerinin olasılığını artırır.
  • Kardiyovasküler hastalıklardan ölüm riskini artırır. 
  • Fosfor, kalsifikasyonu uyarır
  • Organik besinlere karışan fosfatlar gıda zehirlenmelerini tetikler
  • Temizleme maddelerinde bulunması ciltte tahriş oluşmasına sebep olur
  • Uzun süre süren kronik rahatsızlıklar oluşmasına zemin hazırlar
  • Zehirlenme
  • Tiriod beziyle ilgili sağlık sorunları oluşmasına sebep olur
  • Kaslarda ve kemiklerde ağrılar ve güçsüzlükler oluşması
  • Ruhsal bozukluklara sebep olur
  • Raşitizm ve periodontal rahatsızlıkların oluşmasına zemin hazırlar
  • Atıkları kolay temizlenmediğinden çevreye zarar vermektedir
  • Kan damarlarına geri dönüşü olmayan hasarı, iç duvardaki kalsiyum birikintilerini plak şeklinde oluşturur. 
  • Böbrek yetmezliğinde hızlanır.
  • Ciltte, gözde ve solunum sisteminde ciddi derecede yanıkların oluşmasına sebep olan korozif yapıdaki madde özelliğini taşımaktadır.
  • İdrar torbasına ve idrar çıkışına zarar verir


1 yıldız2 yıldız3 yıldız4 yıldız5 yıldız (1 oy, ortalama: 5,00en yüksek 5)
Loading...

© 2019 – Vitaminler ve Mineraller. Tüm Hakkı Saklıdır.